Một chức năng cơ bản của logic mà sinh viên nào cũng biết. Đó là nó có khả năng biện hộ cho bất kỳ vấn đề nào, trái hay phải. Hãy nêu vài sự kiện lịch sử:
1 – Hy Lạp cổ đại có một chuyên gia ngụy biện, và ông đảm bảo không thắng không lấy tiền. Một chàng trai đến học và mặc cả với ông, sau khi thắng lần đầu, anh sẽ trả tiền cho ông. Tin tài của mình, ông chấp nhận. Nhưng chàng trai đó học xong vẫn không đấu khẩu với ai. Chờ không được, ông đưa anh ra tòa, buộc anh phải trả tiền. Anh nói điều kiện là khi đấu khẩu với ai mà thắng, tôi mới trả tiền. Tòa chấp nhận, nói anh không phải trả tiền. Sau phiên tòa, thầy dạy anh nói, bây giờ anh đã thắng tôi, hãy trả tiền đi. Anh nói, tòa nói tôi không phải trả tiền mà.
2 – Một vụ khác rất nổi tiếng nhưng có lẽ ít người biết. Đại khái thế này. Một người nghèo vay tiền của chủ. Chủ chấp nhận nhưng bắt anh phải ký giấy nợ. Nếu đến ngày, tháng, năm đó mà anh không trả tiền, anh sẽ phải để chủ lóc ba lạng thịt trên ngực anh. Đến ngày hẹn, anh không có tiền trả. Chủ đưa anh ra tòa, đòi lấy ba lạng thịt trên ngực anh. Tòa y án. Có người đứng ra biện hộ cho anh, nói rằng hợp đồng chỉ cho lấy thịt, nhưng không cho lấy một giọt máu nào của anh.
3 – Khi da trắng Âu châu đến Mỹ châu, nhiều ngàn dân bản địa bị lùa vào trại tập trung. Trên đường dài, nắng cháy, không nước, không thức ăn, Nhiều ngàn người bị chết dọc đường. Sử gia gọi con đường đó là Con đường Nước mắt (Trail of Tears). Hegel bênh vực cho sự kiện này, nói rằng đó là cái giá phải trả cho tiến bộ. Ngoài ra, theo một số sử gia. Từ đầu thế kỷ 15 đến đầu thế kỷ 20, khoảng 150 triệu dân bản địa đã bị giết, và chi cần nói họ là súc vật (Googl Amalek). Và theo Bertrand Russel, nhiều triệu trẻ sơ sinh bản địa Mỹ châu bị giết bằng cách lấy cán mã tấu đập vỡ sọ, sau khi đã giội nước lên đầu theo nghi lễ tôn giáo của da trắng Âu châu.
4 – Trong thời kỳ thuộc địa, các thế lực Âu châu đi khắp thế giới để chiếm tài nguyên và chiếm thị trường. Nhưng họ nói là đi khai hóa và đem văn minh, và đem Chúa đến cho thế giới. Vì danh văn minh, nhiều trăm triệu người đã bị giết. Cho nên, dựa hoàn toàn vào logic mà kiếm sống, phần đông là những bọn cướp ngày. Thí dụ, theo một số sử gia, trước thế kỷ 18, tổng sản lượng (TSL) của Ấn là khoảng 25 ngày tỷ, nhưng đến khi giành được độc lập năm 1947, TSL của Ấn chỉ còn 2 ngàn tỷ. Ngoài ra, trong suốt thời kỳ thuộc địa, Anh bán nha phiến cho cả thế giới, dẫn đến chiến tranh nha phiến với TQ. Cho nên, kể từ khi có cái gọi là Kỷ nguyên Khai sáng, vì danh logic thế giới chỉ thấy chiến tranh, máu lửa và cướp bóc.
Ngoài những thí dụ nói trên, logic có hai khuyết điểm quan trọng là nó không thể giải quyết được những vấn đề mà nó gây ra, và quan trọng hơn nữa, nó không thể “thấy” tương lai, mà chỉ thấy những lợi lộc ngắn hạn.
LOGIC KHÔNG THỂ GIẢI QUYẾT ĐƯỢC NHỮNG VẤN ĐỀ MÀ NÓ GÂY RA
Nổi bật nhất trong số những cuộc cách mạng của nhân loại, cách mạng Pháp được các triết gia như Voltaire, Rousseau, Montesqieu, Locke… tiên phong trong việc kích động quần chúng, đứng lên đòi những quyền căn bản của con người. Nhưng ngay sau khi cách mạng thành công, vua Pháp bị giết, các lãnh tụ cách mạng quay lại giết nhau, tạo ra một triều đại khủng bố tưởng chừng không bao giờ dứt, vì các lãnh tụ không thể hòa giải chính kiến với nhau. Và triều đại khủng bố đó chỉ chấm dứt khi tay súng Napoleon đứng lên giải tán cách mạng và lập ra một chế độ độc tài. Đó là bằng chứng logic không thể giải quyết những vấn đề mà chính nó gây ra.
LOGIC KHÔNG THỂ “THẤY” TƯƠNG LAI
Một trong những nguyên tắc cơ bản của tư bản để tối đa hóa lợi nhuận là đưa việc làm qua những nơi giá lao động rẻ mạt. Một thí dụ là khoảng 1990, lương công nhân Mỹ khoảng 10 đô la mỗi giờ, cộng thêm, bảo hiểm y tế, hưu trí, nghỉ hè, tổng cộng khoảng 12 đo la một giờ. Nhưng khi những việc làm đó qua TQ, lương công nhân khoảng 50 xu, không phải lo bảo hiểm sức khoẻ, hưu trí, nghỉ hè. Điều này làm lợi nhuận của các doanh nghiệp tăng vọt. Nhưng đến khoảng 2017, chênh lệch thương mại với TQ lên đến hơn 300 tỷ mỗi năm. Nhiều thành phố Mỹ trở thành các thành phố ma vì việc làm không còn, dân chúng đổ xô về những đo thị lớn làm những việc phục vụ khách hàng vì hạ tâng cơ sở sản xuất đã biến mất. Đến 2017, Tổng thống Trump bắt đầu dùng thuế quan để cân bằng chênh lệch thương mại. Nhưng hiện nay lương nhân công Mỹ khoảng 15 đô la một giờ, so với TQ 5 đô, Việt Nam 1 đô. Sao Mỹ có thể cạnh tranh nổi? Hơn nữa, dù những việc làm đó trở lại Mỹ, phần lớn những việc đó sẽ được máy móc thay thế. Ngoài ra, phản ứng phuj thuế quan là Mỹ sẽ bị gạt ra khỏi nhiều nền kinh tế lớn, như TQ, Ấn, Brazil, Mexico. Điều này logic không thể thấy.
Một thí dụ khác. Trước 1930, TQ dùng bạc làm tiền trong mọi giao dịch. Tổng thống Franklin D. Roosevelt ký sắc lệnh 6814 mua bạc, nói là để khuyến khích công nghệ đào mỏ bạc ở Mỹ. Điều này làm cho bạc của TQ chạy hết về Mỹ và Anh, buộc chính phủ Quốc Dân đảng của Tưởng Giới Thạch phải in tiền giấy để dùng. Tạo ra xáo trộn xã hội, lạm phát siêu khủng, tạo điều kiện cho Nhật xâm lăng TQ, và làm cho đảng Cộng sản TQ xuất hiện, và cuối cùng là chiến thắng của Cộng sản TQ năm 1949. Nhưng nay gậy ông đập lưng ông. Sau vài thập niên làm những đồ điện tử như điện mặt trời, điện thoại thông minh, Tivi…, TQ nhận ra bạc là chất dẫn điện tốt nhất trong mọi loại vật chất, và mọi kỹ nghệ liên quan đến điện tử đều phải dùng bạc. Cho nên trong nhiều năm TQ âm thầm mua bạc để dự trữ cho kỹ nghệ. Đầu tháng 10/2025, sau khi đã có khoảng 2/3 số bạc trên thế giới, TQ tuyên bố bạc là chất cần thiết, và bắt đầu từ 1/1/2026, các công ty xuất khẩu bạc phải được phép mới có thể xuất khẩu. Đáp lại, đầu 11/2025, Mỹ cũng liệt bạc vào loại chất cần thiết cho kỹ nghệ. Đó là một bằng chứng khác logic chỉ thấy những được những sách lược nhỏ, ngắn hạn mà không thấy được các chiến lược tương lai.
Gần đây nhất là việc Tây phương phong tỏa gần 300 tỷ đô của Nga, ngay sau khi Nga tấn công Ukraine năm 2022. Động thái này làm các nước khác lo sợ. Nga là một cường quốc nguyên tử mà bị đối xử như vậy. Những nước nhỏ, nghèo thì sao? Hậu quả là nhiều nước từ chối không mua trái phiếu của Mỹ nữa, hoặc phải trả phân lời rất cao, làm cho giá trị của đồng đô la giảm mạnh, buộc Mỹ phải in thật nhiều tiền để trang trải những ràng buộc xã hội, kinh tế và quốc phòng, dẫn đến siêu lạm phát, và cuối cùng là địa vị của Mỹ trên thế giới. Điều này đã xảy ra nhiều lần. Tiền mất giá đã làm các đế chế sụp đổ – La Mã, Tây Ban Nha, Anh quốc, TQ…
